Konserwacja muru ceglanego – Brusy

Stan przed realizacją

Mur, wzniesiony przed 1860 r. z cegły ceramicznej na kamiennym cokole, znajdował się w bardzo złym stanie technicznym. Na przestrzeni dziesięcioleci był wielokrotnie naprawiany w sposób przypadkowy – z użyciem różnych cegieł i niedopasowanych zapraw cementowych, które ze względu na zbyt wysoką twardość i szczelność intensywnie niszczyły osłabioną, zabytkową substancję.

Widoczne były głębokie ubytki w licu ceglanym, spękania strukturalne, wykruszające się spoiny, zniszczone cementowe nakrywy słupków oraz zawilgocone, spękane tynki od strony wewnętrznej. Dodatkowym problemem była korozja biologiczna (glony, porosty, mech), wykwity solne, czarne, smoliste naloty gipsu powstałe pod wpływem zanieczyszczeń powietrza, a także drgania wywołane intensywnym ruchem drogowym przy ulicy Gdańskiej. Lokalnie odnotowano też zniszczenia mechaniczne – m.in. fragment przęsła zniszczony przez upadający konar drzewa.

Zakres wykonanych prac

Prace prowadzono etapami w latach 2018–2020 i objęły m.in.:

• dezynfekcję powierzchni preparatem biobójczym w miejscach porażenia mikroorganizmami,
• ręczne usunięcie wtórnych zapraw cementowych ze spoin, cokołu, nakryw i tynków,
• naprawy murarskie z odtworzeniem oryginalnego wątku, z maksymalnym zachowaniem i ponownym wykorzystaniem zabytkowej cegły,
• stabilizację konstrukcyjną najbardziej narażonych przęseł (od strony ul. Gdańskiej),
• wzmocnienie strukturalne osłabionych, pudrujących się cegieł preparatem krzemoorganicznym,
• proces odsalania, z usunięciem wtórnie wykrystalizowanych nalotów gipsu,
• uzupełnienie ubytków w cegłach,
• spoinowanie tradycyjną zaprawą wapienno-piaskową z domieszką białego cementu,
• wykonanie nowych tynków – tradycyjnych wapiennych oraz, w partiach najstarszych i zasolonych, renowacyjnych tynków systemu WTA,
• odtworzenie nakryw i daszków słupków międzyprzęsłowych,
• scalenie kolorystyczne farbami krzemianowymi oraz końcową hydrofobizację powierzchni.

Efekt

Udało się zatrzymać postępujące procesy niszczące i przywrócić ogrodzeniu jednolity, estetyczny wygląd przy jednoczesnym zachowaniu maksymalnej ilości oryginalnej substancji zabytkowej. Wzmocniono konstrukcyjnie najbardziej narażone na drgania przęsła, usunięto szkodliwe materiały cementowe wprowadzające sole do muru, a tynki renowacyjne WTA umożliwią dalsze, bezpieczne osuszanie konstrukcji. Warto zwrócić uwagę na staranne odtworzenie historycznego wątku murarskiego oraz dobór materiałów zbliżonych parametrami do oryginału.

Ciekawostki / wyzwania

Szczególnym wyzwaniem było rozpoznanie chronologii licznych, nakładających się na siebie historycznych przekształceń muru – fragmenty pochodzą z różnych okresów i wykonane są z odmiennych cegieł. W trakcie prac, pod wtórnymi zaprawami, odnaleziono pozostałości pierwotnej czerwonej monochromii oraz zidentyfikowano czarne, kalafiorowate naloty jako wykrystalizowany gips powstały wskutek zanieczyszczeń powietrza. Trudność stanowiło też ustabilizowanie fundamentu w rejonie ulicy Szkolnej, gdzie korzenie drzew niemal całkowicie zdegradowały zaprawę w cokole kamiennym.

Renova – profesjonalna konserwacja elementów architektury

W Renova specjalizujemy się w pracach konserwatorskich i restauratorskich przy obiektach architektury zabytkowej – murach, elewacjach ceglanych, detalach kamiennych i tynkach historycznych. Współpracujemy z dyplomowanymi konserwatorami dzieł sztuki oraz prowadzimy prace zgodnie z wymogami konserwatorskimi, na zlecenie parafii, instytucji kościelnych, czy wojewódzkich urzędów ochrony zabytków.