Renowacja kaplicy – Frombork

Stan przed realizacją

Kaplica, wzniesiona po 1826 roku z materiału pochodzącego z rozbiórki dawnego miejskiego leprozorium, znajdowała się w złym stanie technicznym. Szczelne, cementowe tynki narzucone podczas remontu w latach 80. XX wieku uniemożliwiały odparowanie wody podciąganej z gruntu, co doprowadziło do silnego zawilgocenia i zasolenia murów w strefie przyziemia – zwłaszcza po stronie wschodniej.

Widoczne były pęknięcia strukturalne, wykwity solne, kolonie mikroorganizmów oraz zniszczony, niestarannie zrekonstruowany gzyms. Stolarka drzwiowa była wypaczona i uszkodzona, okno w elewacji północnej – zastąpione prowizoryczną stalową ramą, a szkliwione płytki ceramiczne mocno zdegradowane. Najpoważniejszym problemem okazała się jednak sytuacja wewnątrz budynku: pod betonową posadzką odkryto rozległą, głęboką pustkę sięgającą jednej czwartej powierzchni pomieszczenia, zagrażającą stabilności całej konstrukcji.

Zakres wykonanych prac

• Prace wstępne i osuszanie – usunięcie opaski betonowej wokół kaplicy, wykonanie wykopu i instalacji drenującej odprowadzającej wodę od fundamentów, a także zastosowanie tynków odsalających (tzw. ofiarnych), pozostawionych na mur na okres kilku tygodni w celu wyciągnięcia soli ze struktury muru.
• Elewacje – odkrywki sondażowe, usunięcie wtórnych tynków cementowych, dezynfekcja i wzmocnienie strukturalne zachowanych partii historycznych, naprawy murarskie, odtworzenie tynków wapiennych oraz opracowanie kolorystyczne farbami krzemianowymi w odcieniu różu, nawiązującym do historycznej kolorystyki.
• Gzymsy profilowane – mechaniczne oczyszczenie z przemalowań, podklejenie i wypełnienie pustek metodą iniekcji, odtworzenie brakujących partii profilowania zgodnie z pierwotną formą.
• Stolarka drzwiowa i okienna – demontaż, uzupełnienia metodą flekowania, impregnacja i malowanie w odtworzonym odcieniu czerwono-brązowym, wymiana okna na nowe drewniane z szybą antywłamaniową, konserwacja szkliwionych płytek ceramicznych obramienia.
• Dach i sygnaturka – przełożenie pokrycia dachowego, wymiana rynien i rur spustowych, nowe obróbki blacharskie z miedzi, konserwacja krzyża, dzwonu i elementów drewnianych sygnaturki.
• Fundamenty i posadzka – rozpoznanie i zabezpieczenie odkrytej pustki, etapowe przemurowanie i podbicie fundamentów, tradycyjna izolacja gliniana, wykonanie nowej posadzki ceglanej.
• Wnętrze – usunięcie wtórnych tynków, odsolenie ścian, odtworzenie tynków wapiennych i błękitnej kolorystyki na podstawie badań stratygraficznych, konserwacja stropu drewnianego oraz mensy ołtarzowej.

Efekt

Udało się zatrzymać procesy niszczące i zabezpieczyć zagrożoną konstrukcję budynku, przywracając kaplicy właściwe warunki wilgotnościowe. Przywrócono historyczną kolorystykę elewacji i wnętrza na podstawie badań stratygraficznych, odtworzono pierwotny kształt gzymsów oraz zrekonstruowano zniszczone elementy stolarki i wyposażenia. Szczególną uwagę warto zwrócić na odsłonięty podczas prac fragment pierwotnego napisu na szczycie północnym oraz na relikty najstarszych warstw tynku, świadczące o bogatej historii przekształceń obiektu.

Ciekawostki i wyzwania

Największym wyzwaniem okazała się odkryta pod posadzką rozległa pustka, sięgająca jednej czwartej powierzchni wnętrza – problem sygnalizowany już w 1995 roku w Karcie Ewidencyjnej Zabytku, ale nierozwiązany do czasu tej realizacji. Podczas prac natrafiono też na ciekawe ślady historii budynku: relikty pierwotnego, szerszego otworu okiennego, fragment napisu z wezwaniem do Matki Bożej na szczycie północnym oraz pozostałości najstarszej posadzki ceglanej ułożonej na glinie. Odkryto również, że belka stropowa w dwóch miejscach została skolonizowana przez mrówki, co wymagało dodatkowej interwencji.

Zadbaj o swój zabytek z RENOVA!

Specjalizujemy się w kompleksowej konserwacji i restauracji obiektów zabytkowych – od badań stratygraficznych i historycznych, przez prace przy elewacjach, detalu architektonicznym i stolarce, po konserwację elementów metalowych i drewnianych. Współpracujemy z instytucjami muzealnymi, parafiami oraz urzędami ochrony zabytków, prowadząc prace zgodnie z zasadami konserwatorskimi i przy użyciu materiałów dopuszczonych do stosowania przy obiektach zabytkowych.